Κατηγορία μνημείου

Πρόσωπο

Νομός

Πόλη

Ταφικό μνημείο Αλέξανδρου Υψηλάντη

Η φιλοτέχνηση της μαρμάρινης «κοιμώμενης» μορφής του Αλέξανδρου Υψηλάντη χρονολογείται περί το 1869, ενώ αναπόδεικτο παραμένει το όνομα του δημιουργού και άγνωστος ο αρχικός προορισμός του γλυπτού. Ως ταφικό μνημείο, εγκαινιάστηκε στο Πεδίον του Άρεως στις 24 Οκτωβρίου 1964, όταν στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 150 χρόνια από τη σύσταση της Φιλικής Εταιρείας μεταφέρθηκαν τα οστά του τιμώμενου από την Αυστρία στην Αθήνα.

 

Πρόκειται για τη μοναδική στην Ελλάδα «κοιμώμενη» ανδρική μορφή πάνω σε σαρκοφάγο-κλίνη, σύνθεση που κατά τα άλλα ακολουθεί τον συχνά αξιοποιημένο στην Ευρώπη και την Ελλάδα κλασικιστικό τύπο επιτύμβιου μνημείου με μορφή σε στάση ανάπαυσης (Πηγή 1). Η φιλοτέχνηση του μαρμάρινου ανδριάντα του Αλέξανδρου Υψηλάντη τοποθετείται γύρω στο 1869 (Πηγή 2), ενώ η λειτουργία του ως ταφικού μνημείου χρονολογείται στο 1964, ενταγμένη στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 150 χρόνια από τη σύσταση της Φιλικής Εταιρείας, για τον οποίο επέδειξε ιδιαίτερη μέριμνα η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου (βλ. ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ). Αδιευκρίνιστος παραμένει ο αρχικός προορισμός του γλυπτού και άγνωστοι οι λόγοι για τη σχεδόν εκατόχρονη «αναμονή» του μέχρι την απόφαση να λειτουργήσει ως μνημείο. Επιπλέον, το ανυπόγραφο ανδριάντα και βάσης, και, γενικότερα, οι ελάχιστες πληροφορίες για τη ζωή του μνημείου συντέλεσαν στη βιβλιογραφική αναπαραγωγή παραδομένων -αναπόδεικτων ή και λανθασμένων- απόψεων για την πατρότητά του, στηριγμένων σε αδιασταύρωτες μαρτυρίες ή στην ανάδειξη μορφοπλαστικών, κυρίως, ομοιοτήτων με έργα γνωστών δημιουργών της εποχής (βλ. ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ).

 ΑΚΡΙΒΗΣ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ [ΠΕΡΙΟΧΗ]

Αθήνα, Πεδίον του Άρεως, περίβολος ναού των Ταξιαρχών.

pedion areos

Με την ευκαιρία της επετείου από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας, είχε οργανωθεί η μετακομιδή των οστών του Υψηλάντη στην Αθήνα από το κάστρο της οικογένειας Σίνα στην αυστριακή πόλη Rappoltenkirchen, όπου βρισκόταν σε μαυσωλείο από τις 18 Φεβρουαρίου 1903, μετά και τη μεταφορά τους από το νεκροταφείο του Sankt Marx στη Βιέννη (Πηγή 3). Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, τα οστά θα έφταναν στην Αθήνα στις 21 Οκτωβρίου 1964 και στις 25 του ίδιου μήνα, ημέρα Κυριακή, θα ενταφιάζονταν στο Πεδίον του Άρεως σε μαρμάρινο μαυσωλείο-βάση για τον ανδριάντα με την κοιμώμενη μορφή του τιμώμενου (Πηγή 4), φιλοτεχνημένου περίπου 100 χρόνια πριν. Πρόκειται για το μνημείο που -άγνωστο ακριβώς από πότε- βρισκόταν στον κήπο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και, λόγω «ακαταλληλότητας» του εκεί χώρου [βλ. παρακάτω], είτε είχε μεταφερθεί προ ετών (Πηγή 5) είτε θα μεταφερόταν ενόψει της τελετής μπροστά στον ναό των Ταξιαρχών (Πηγή 4). Η απρόσμενη άφιξη των οστών στην Αθήνα πέντε μέρες νωρίτερα από το αναμενόμενο φαίνεται ότι ανέτρεψε το πρόγραμμα υποδοχής και, επιπλέον, ίσως προκάλεσε και την αλλαγή στην ημερομηνία της τελετής ενταφιασμού. Σύμφωνα με τις εφημερίδες Ελευθερία και Μακεδονία, το υπουργείο Εξωτερικών ειδοποιήθηκε «αιφνιδίως» το απόγευμα της 16ης Οκτωβρίου για την άφιξη των οστών το ίδιο βράδυ (Πηγές, 6-7) με αεροσκάφος ολλανδικής εταιρείας, ώστε την παραλαβή έκανε διπλωματικός υπάλληλος (Πηγή 8).
Μέχρι και την Πέμπτη 22 του μήνα, οι ανωτέρω εφημερίδες και η Εστία (Πηγή 9) πληροφορούν το κοινό ότι η επίσημη τελετή ενταφιασμού των οστών θα πραγματοποιηθεί την προσεχή Κυριακή 25 Οκτωβρίου. Στο φύλλο, ωστόσο, της Παρασκευής, η απογευματινή Εστία ενημερώνει ότι οι διήμερες εκδηλώσεις για τη Φιλική Εταιρεία είχαν ξεκινήσει νωρίς την ίδια μέρα και ότι την επομένη το πρωί θα τελούνταν ο ενταφιασμός και τα εγκαίνια του μνημείου (Πηγή 10).  Ανήμερα δε του ενταφιασμού, η ίδια εφημερίδα δημοσιεύει άρθρο περί «χτεσινής τελετής» (Πηγή 11), καθώς και φωτογραφία με το μνημείο του Υψηλάντη στεφανωμένο (Πηγή 5). Βάσει και του τελευταίου τεκμηρίου, ο ενταφιασμός των οστών και τα εγκαίνια του μνημείου έλαβαν χώρα το Σάββατο 24 Οκτωβρίου 1964. Άξιο παρατήρησης είναι το γεγονός ότι τρεις ημέρες μετά οι εφημερίδες Ελευθερία και Μακεδονία τοποθετούν την τελετή την Κυριακή 25 του μήνα (Πηγές 12, 13).

Σε κάθε περίπτωση, το τελετουργικό της ημέρας ενταφιασμού ξεκίνησε στις 10.30 το πρωί με απόδοση τιμών από στρατιωτικό άγημα στο παρεκκλήσι του Αγίου Ελευθερίου της Μητρόπολης Αθηνών, όπου παρέμεναν τα οστά του Υψηλάντη από τις 17 Οκτωβρίου. Από εκεί, τοποθετημένα επάνω σε κιλλίβαντα τηλεβόλου μεταφέρθηκαν εν πομπή στο Πεδίον του Άρεως στις 11 το πρωί (Πηγή 14), όπου τελέστηκε δοξολογία στον ναό των Ταξιαρχών (Πηγή 13). Ο ενταφιασμός έλαβε χώρα παρουσία μελών της κυβέρνησης, βουλευτών, διανοούμενων και άλλων προσκεκλημένων, μαθητών και πλήθους κόσμου. Λόγο εκφώνησε ο Λουκής Ακρίτας, υφυπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, και πρόεδρος της εκτελεστικής επιτροπής των εορτασμών. Ακολούθησε παρέλαση μαθητών και μαθητριών Γυμνασίων, ενώ στρατιωτικό άγημα απέδωσε τιμές (Πηγές 12, 13). Το επόμενο διάστημα, με μέριμνα των υπουργείων Παιδείας και Οικονομικών, εγκρίθηκε πίστωση για τη διαμόρφωση του χώρου γύρω από το μνημείο (Πηγές 15, 16).

Από αισθητικής άποψης, το μνημείο «παρουσιάζει μια λαμπρή οργανικότητα στη σύνθεση και στην εκτέλεση» (Πηγή 1). Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αποδίδεται ξαπλωμένος πάνω σε κλίνη, σε κατάσταση ύπνου. Με το επάνω μέρος του σώματος ανασηκωμένο, το κεφάλι σε κλίση προς τα αριστερά του και με γαλήνια έκφραση στο πρόσωπο, η μορφή δεν θυμίζει κάτι από την ακαμψία του θανάτου. Ντυμένος με την επίσημη στρατιωτική στολή του και ημικαλυμμένος έως το στήθος με σεντόνι ή τον μανδύα του, με το δεξί πόδι ελαφρώς λυγισμένο και σταυρωμένο πάνω στο αριστερό, και τα χέρια σε στάση χαλάρωσης -το ακρωτηριασμένο δεξί πάνω στο στήθος και το αριστερό να αναπαύεται στην κλίνη κρατώντας απαλά το σπαθί του-, ο Υψηλάντης μοιάζει να έχει αποκοιμηθεί. Τη σύνθεση ολοκληρώνει η μαρμάρινη σαρκοφάγος-βάση, που φέρει διάκοσμο με πολλαπλούς συμβολισμούς. Στο κέντρο της αριστερής πλευράς υπάρχει ανάγλυφο το έμβλημα του Ιερού Λόχου με τη μορφή του αναγεννώμενου Φοίνικα και πίσω του, χιαστί, μακριά ξιφολόγχη (μπαγιονέτα) και λάβαρο σε ιστό που καταλήγει σε σταυρό. Το έμβλημα στεφανώνει το υψηλό πηλήκιο του στρατιωτικού σχηματισμού, στολισμένο με νεκροκεφαλή με δύο οστά. Τον διάκοσμο συμπληρώνουν δύο ανάγλυφα δάφνινα στεφάνια εκατέρωθεν του εμβλήματος. Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στη δεξιά πλευρά της σαρκοφάγου, όπου στο κέντρο υπάρχει έμβλημα με το βόδι και τον αετό, σύμβολα της Μολδαβίας και της Βλαχίας, αντίστοιχα, που παραπέμπει στο οικόσημο της οικογένειας Υψηλάντη.

Το πιθανότερο είναι τα δύο μέρη της σύνθεσης να κατασκευάστηκαν με χρονική απόσταση μεταξύ τους και από διαφορετικό δημιουργό. Σύμφωνα με πηγή, το μαρμάρινο κενοτάφιο κατασκευάστηκε το 1917 με φροντίδα του Θεόδωρου Υψηλάντη (1881-1943), γιου του Γρηγορίου, αδελφού του Αλέξανδρου, και τοποθετήθηκε στον περίαυλο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, προκειμένου να φιλοξενήσει μελλοντικά τα οστά του Υψηλάντη (Πηγή 17). Αν και ελλείψει άλλων τεκμηρίων, το πιθανότερο είναι η σύνθεση να έλαβε τότε την οριστική της μορφή.

Ανεξαρτήτως του ποιος πραγματικά ήταν ο δημιουργός του κοιμώμενου ανδριάντα -ο δανός αρχιτέκτονας Christian Hansen (Πηγή 18), ο πιο προβεβλημένος από τις εντοπισμένες πηγές, Λεωνίδας Δρόσης (Πηγές 2, 19), ο Ιωάννης Βιτσάρης (Πηγή 1) ή οι μαθητές του Ιωάννης Καρακατσάνης και Γεώργιος Ξενάκης (Πηγή 19), ή ακόμα και αν επρόκειτο για προϊόν συλλογικής άσκησης φοιτητών του Πολυτεχνείου-, άξιο παρατήρησης είναι το γεγονός ότι ένα γλυπτό εξαίρετης εκτέλεσης παρέμεινε αναξιοποίητο περίπου εκατό χρόνια. Επιπλέον, η έλλειψη αναφορών στον Τύπο αλλά και η αντιφατικότητα των διαθέσιμων πληροφοριών συντηρεί την άγνοια για την πρότερη ζωή του μνημείου.
Ενδεχομένως, η αφάνεια στην οποία περιέπεσε το γλυπτό να σχετίζεται και με την πρόσληψη της ιστορικής φυσιογνωμίας του απεικονιζόμενου, μέχρι και την ανάσυρση της μνήμης του το 1964 (βλ. ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ).

Στο πέρασμα του χρόνου, εκτός των ορατών φθορών από την ατμοσφαιρική ρύπανση και την έλλειψη συντήρησης, το γλυπτό έχει υποστεί πολλαπλούς βανδαλισμούς, μέχρι και πρόσφατα (Πηγές 2, 19 και Links 6, 7). Ανεξίτηλο σημάδι στο πρόσωπο του τιμώμενου -τουλάχιστον από το 1927 (βλ. ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ) έως και σήμερα- είναι η ακρωτηριασμένη μύτη, και η πρόχειρη και κακότεχνη συγκόλλησή της, άγνωστο πότε.

 

 

ΕΝΕΠΙΓΡΑΦΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

 

Σαρκοφάγος: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΥΨΗΛΑΝΤΗΣ / ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΤΗΣ / ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

 

 

 

ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Πληροφοριακά στοιχεία αρχειακών φωτογραφιών

 

Εικόνα 1:
Φωτογραφία του κοιμώμενου ανδριάντα του Αλέξανδρου Υψηλάντη λίγους μήνες πριν από τη μεταφορά του στο Πεδίον του Άρεως και την τελετή ενταφιασμού των οστών του.
ΠΗΓΗ: Β. Πλατ., «Νέο μνημείο του Υψηλάντη και τα 150 χρόνια της Φιλικής Εταιρείας», εφ. Τα Νέα, αρ. φ. 5859, 25/7/1964, σ. 4.

Εικόνα 2:
Από την τελετή της εναπόθεσης των οστών του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη σαρκοφάγο βάση του ταφικού μνημείου προς τιμήν του, στο Πεδίον του Άρεως.
ΠΗΓΗ: εφ. Ελευθερία, αρ. φ. 6174, 27/10/1964, σ. 7.

Εικόνα 3:
Από την τελετή της εναπόθεσης των οστών του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη σαρκοφάγο βάση του ταφικού μνημείου προς τιμήν του, στο Πεδίον του Άρεως.
ΠΗΓΗ: εφ. Εστία, αρ. φ. 25193, 24/10/1964, σ. 2.

 

 

 

ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

 

ΟΙ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ 150 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

Ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε την τέλεση λαμπρών εκδηλώσεων τον Ιούνιο ή Ιούλιο του 1964 για την επέτειο συμπλήρωσης 150 χρόνων από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας (Πηγή 20). Μεταξύ άλλων, είχε καταρτιστεί πρόγραμμα μετακομιδής των οστών του Αλέξανδρου Υψηλάντη από την αυστριακή πόλη Rappoltenkirchen στην Αθήνα, προκειμένου να ενταφιαστούν στο μνημείο με την κοιμώμενη μαρμάρινη μορφή του, που μέχρι πρότινος βρισκόταν στον κήπο του Πολυτεχνείου και τώρα θα μεταφερόταν στο Πεδίον του Άρεως, μπροστά τον ναό των Ταξιαρχών (Πηγή 4), είτε είχε ήδη μεταφερθεί εκεί προ ετών (Πηγή 5).

Από την άνοιξη του ίδιου έτους είχε συσταθεί «τιμητική επιτροπή» εορτασμού, που τελούσε υπό την προεδρία του πρωθυπουργού και υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων, Γεωργίου Παπανδρέου (18.2.1964-15.7.1965). Στην επιτροπή μετείχαν, ο Πρόεδρος της Βουλής, ο υπουργός Εξωτερικών, οι πρόεδροι του Αρείου Πάγου, του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Ακαδημίας Αθηνών, οι πρυτάνεις των πανεπιστημίων Αθηνών και Θεσσαλονίκης, του Πολυτεχνείου, της ΑΣΟΕΕ και της -τότε- Παντείου Σχολής, ο αρχηγός του ΓΕΕΘΑ, ο πρόεδρος της Κεντρικής Ενώσεως Δήμων και Κοινοτήτων, οι δήμαρχοι Αθηνών, Ιωαννίνων, Άρτας και Πάτμου, η διοίκηση της ΓΣΕΕ, οι πρόεδροι του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών, καθώς και των ενώσεων Γεωργικών Συνεταιρισμών Ελλάδος, Ελλήνων Πλοιοκτητών, Συντακτών Ημερισίων Εφημερίδων Αθηνών, και ο πρώην πρέσβης Θωμάς Υψηλάντης, εγγονός του Γρηγορίου Υψηλάντη, αδελφού του Αλέξανδρου. Στην επιτροπή είχαν προσκληθεί να συμμετάσχουν και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, ως επίτιμος πρόεδρος, καθώς και ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Β΄, ως επίσημο μέλος. Παράλληλα, συγκροτήθηκε εκτελεστική επιτροπή με αρμοδιότητα την κατάρτιση σχεδίου οργάνωσης του εορτασμού. Πρόεδρός της ορίστηκε ο υφυπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Λουκής Ακρίτας, και μέλη της, ο Θωμάς Υψηλάντης, ο Γενικός Γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών και οι διευθυντές των Γενικών Αρχείων του Κράτους, του Εθνολογικού και Ιστορικού Μουσείου, καθώς και των Γραμμάτων και Θεάτρου του υπουργείου Παιδείας (Πηγή 20).

Εντέλει, οι εορταστικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν στις 23 Οκτωβρίου 1964, με την έκθεση τεκμηρίων από τη δράση της Φιλικής Εταιρείας στο Μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας (παλαιά Βουλή), στις 11 π.μ. Τα εγκαίνια της έκθεσης έκανε η διάδοχος Ειρήνη, παρουσία του υφυπουργού Παιδείας, του αντιπροέδρου της Βουλής και άλλων επισήμων (Πηγή 10). Η προετοιμασία της έκθεσης είχε αρχίσει δύο χρόνια πριν. Λόγω του όγκου του συγκεντρωμένου από το 1882 υλικού, η Εταιρεία είχε οργανώσει έως τότε μονομερείς θεματικά εκθέσεις, όπως εκείνες για τον Ιωάννη Γαβριήλ Εϋνάρδο (Jean-Gabriel Eynard) και τον γαλλικό φιλελληνισμό (Πηγή 4).

Την επόμενη ημέρα, έλαβε χώρα η τελετή ενταφιασμού των οστών και τα εγκαίνια του μνημείου στο Πεδίον του Άρεως (βλ. ανωτέρω). Το ίδιο απόγευμα, πραγματοποιήθηκε πανηγυρική συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών για τα 150 χρόνια από τη σύσταση της Φιλικής Εταιρείας, με κύριο ομιλητή τον ακαδημαϊκό Ηλία Βενέζη και θέμα «Το πάθος των Φιλικών» (Πηγές 11, 13, 21). Στην εκδήλωση συμμετείχαν η Σύγκλητος και τα μέλη του ιδρύματος, καθηγητές πανεπιστημίου, εκπρόσωποι των γραμμάτων και της τέχνης, ο υφυπουργός Παιδείας Λουκής Ακρίτας ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου, καθώς και αθηναίοι πολίτες (Πηγές 13). Στο ίδιο πλαίσιο, η Ακαδημία παρουσίασε δύο εκδόσεις, ένα λεύκωμα με τις μορφές των πρωτεργατών της Φιλικής Εταιρείας και τεκμήρια, καθώς και τα μέχρι τότε ανέκδοτα απομνημονεύματα του φιλικού Αθανάσιου Ξόδιλου (Βυτίνα, 1780 - Κισνόβιο Βεσσαραβίας, μετά το 1846) (Πηγή 11).


Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ

Πολλά έχουν γραφτεί κατά καιρούς για τον δημιουργό και τα πρότυπα του κοιμώμενου ανδριάντα του Αλέξανδρου Υψηλάντη. Στην πλειονότητα των σχετικών βιβλιογραφικών αναφορών από το 1927 μέχρι και σήμερα, η πατρότητα αποδίδεται στον κλασικιστή Λεωνίδα Δρόση (Πηγές 2, 19). Αν, ωστόσο, το γλυπτό είχε φιλοτεχνηθεί από έναν καταξιωμένο γλύπτη, όπως ο Δρόσης το 1869, καθηγητής τότε της γλυπτικής στο Πολυτεχνείο, δεν μπορεί παρά να ξενίζει η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο της εποχής για ένα γλυπτό όπως ο ανδριάντας του Υψηλάντη. Μάλιστα, σε άρθρο της εφημερίδας Αλήθεια τον Μάρτιο του 1870 σχετικά με την επίσκεψη του βασιλιά στο εργαστήριο του δημιουργού στο Πολυτεχνείο, σημειώνεται ο θαυμασμός του Γεώργιου Α΄ για τα όλα τα εκεί έργα και ιδιαιτέρως για την «Πηνελόπη» και τον «Δία», δεν γίνεται όμως καμία αναφορά στον ανδριάντα του Αλ. Υψηλάντη (Πηγή 22). Από την πλευρά του, ο Στέλιος Λυδάκης εντοπίζει τυπολογικές ομοιότητες με τα ταφικά μνημεία του Christian Daniel Rauch (1777-1857), ιδίως με εκείνα του βασιλικού ζεύγους της Πρωσίας, Λουίζας (μεταξύ 1818 και 1827) και Φρειδερίκου-Γουλιέλμου Γ΄, στο Μαυσωλείο του Scharlottenburg στο Βερολίνο (Πηγή 23). Υποστηρίζει δε ότι ακριβώς το ίδιο πρότυπο ακολουθεί και η «Κοιμωμένη» (1883) του Ιωάννη Βιτσάρη (1843-1892) στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, ώστε δεν αποκλείει την πιθανότητα ο «κοιμώμενος» Υψηλάντης να είναι έργο του Βιτσάρη (Πηγή 1).

Παρά τις όποιες αναγωγές σε μορφοπλαστικές ομοιότητες και τη στήριξη απόψεων σε προφορικές μαρτυρίες, η έλλειψη τεκμηρίων -ειδικά για το μακρύ διάστημα από τη φιλοτέχνηση του γλυπτού, το 1869, έως και την πρώτη εντοπισμένη βιβλιογραφική αναφορά στον Λεωνίδα Δρόση, το 1927-, δεν επιτρέπει βεβαιότητες για τον δημιουργό. Πολύ πιο πιθανό είναι να πρόκειται για έργο-άσκηση φοιτητών του Πολυτεχνείου πάνω σε κατευθύνσεις καθηγητή τους.


Ο «απόπατος του Πολυτεχνείου» και ο ακρωτηριασμός

Ο ακρωτηριασμός στη μύτη του κοιμώμενου Υψηλάντη σχολιάζεται καυστικά τον Απρίλιο του 1927 από τον Νίκο Βέλμο στο περιοδικό που εξέδιδε με τίτλο «Φραγκέλιο». Το γλυπτό, που στο σχόλιο αποδίδεται στον Λεωνίδα Δρόση, φαίνεται να βρίσκεται παραμελημένο στον κήπο του Πολυτεχνείου (Πηγή 24).

 

 

ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ / ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


  1. Λυδάκης Στέλιος, Η νεοελληνική γλυπτική. Ιστορία – τυπολογία, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα 2011, σ. 94-96, 105, 258.
  2. Παυλόπουλος Δημήτρης, «Διαρκής βανδαλισμός σ’ ένα παρεξηγημένο γλυπτό», ένθετο Επτά Ημέρες της εφ. Η Καθημερινή, 25/10/1998, σ. 14.
  3. εφ. Το Βήμα, αρ. φ. 2962, 12/1/1955, σ. 3.
  4. εφ. Τα Νέα, αρ. φ. 5859, 25/7/1964, σ. 4.
  5. εφ. Εστία, αρ. φ. 25193, 24/10/1964, σ. 2
  6. εφ. Ελευθερία, αρ. φ. 6169, 21/10/1964, σ. 8.
  7. εφ. Μακεδονία, αρ. φ. 17316, 21/10/1964, σ. 7.
  8. Εφ. Μακεδονία, αρ. φ. 17315, 20/10/1964, σ. 2.
  9. εφ. Εστία, αρ. φ. 25191, 22/10/1964, σ. 4.
  10. εφ. Εστία, αρ. φ. 25192, 23/10/1964, σ. 4.
  11. εφ. Εστία, αρ. φ. 25193, 24/10/1964, σ. 4.
  12. εφ. Ελευθερία, αρ. φ. 6174, 27/10/1964, σ. 8.
  13. εφ. Μακεδονία, αρ. φ. 17321, 27/10/1964, σ. 4
  14. εφ. Ελευθερία, αρ. φ. 6172, 24/10/1964, σ. 7.
  15. Πράξη Υπ. Συμβουλίου «Περί εγκρίσεως συμπληρωματικής πιστώσεως διά την αντιμετώπισιν των δαπανών διαμορφώσεως του χώρου πέριξ του μνημείου του Αλεξάνδρου Υψηλάντου», ΦΕΚ Α΄, αρ. φ. 24/3.2.1966.
  16. Πράξη Υπ. Συμβουλίου «Περί εγκρίσεως παρατάσεως της προθεσμίας αποδόσεως επί χρηματικού εντάλματος προς διαμόρφωσιν του πέριξ του Μνημείου του Αλεξάνδρου Υψηλάντου χώρου», ΦΕΚ Α΄, αρ. φ. 160/22.8.1966.
  17. Δημακόπουλος Γ.Δ., «Η δήθεν κληρονομική νόσος των Υψηλαντών», Δελτίον Εραλδικής και Γενεαλογικής Εταιρείας Ελλάδος, 10 (1996), σημ. 3, σ. 279-281, στο Γιάννης Γιαννόπουλος, «Αλέξανδρος και Δημήτριος Υψηλάντης», Ιστορική Βιβλιοθήκη. Οι ιδρυτές της νεότερης Ελλάδας, επιμ. Β. Παναγιωτόπουλος, τόμ. 11, Αθήνα 2010, σ. 73.
  18. Αριστέα Παπανικολάου-Κρίστενσεν, Χριστιανός Χάνσεν. Επιστολές και σχέδια από την Ελλάδα, Ωκεανίδα, Αθήνα 1993, σ. 12 και σημ. 30, σ. 122.
  19. Παυλόπουλος Δημήτρης, «Ο άγνωστος Αλέξανδρος Υψηλάντης», ιστ. SLpress, προσβάσιμο στο https://slpress.gr/politismos/o-agnostos-alexandros-ipsilantis/ (ανάρτηση: 21.12.2017 - ανάκτηση: 20.10.2018).
  20. εφ. Μακεδονία, αρ. φ. 17160, 18/4/1964, σ. 7.
  21. εφ. Ελευθερία, αρ. φ. 6174, 27/10/1964, σ. 2.
  22. εφ. Αλήθεια, αρ. φ. 1088, 9/3/1970, σ. 3.
  23. «Tombs of Queen Louise and King Frederick William III of Prussia», προσβάσιμο στο https://www.courtauldprints.com/image/175249/rauch-christian-daniel-tombs-of-queen-louise-and-king-frederick-william-iii-of-prussia
  24. περ. Φραγκέλιο, αρ. φ. 15, 2/4/1927, σ. 1, 2.

 

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

 

end faq