Αναμνηστική πλάκα Νικόλαου Κασομούλη

Το 1966 ο Δήμος Μεσολογγίου επί δημαρχίας Χρ. Μπασαγιάννη (1964-1967) για να τιμήσει τους βορειοελλαδίτες αγωνιστές «της εποποιίας του Μεσολογγίου» ανάμεσα στους οποίους συγκαταλέγονταν ο Δημ. Κασομούλης που σκοτώθηκε στην Έξοδο, καθώς και ο Ν. Κασομούλης του οποίου τα απομνημονεύματά αποτελούσαν «το πλέον ακριβές ιστορικόν χρονικόν της μεγαλειοδεστέρας των Εθνικών υπέρ της ελευθερίας θυσιών, των πολιορκιών και της Εξόδου του Μεσολογγίου» ανέλαβε την πρωτοβουλία για την ανέγερση ανδριάντα του Ν. Κασομούλη στον Κήπο των Ηρώων καθώς και «ετέρου μνημείου δια πάντας τους Βορεοελλαδίτας αγωνιστάς». Ο Δήμαρχος Μεσολογγίου με επιστολή του προς τον Δήμο Σιάτιστας ζητούσε την οικονομική αρωγή για την κάλυψη των αναγκαίων ποσών για την υλοποίηση της παραπάνω ιδέας που ήταν «ηθικό χρέος». (Πηγή 1).

Ο Δήμαρχος Μεσολογγίου κοινοποίησε την απόφαση για την ανέγερση των μνημείων σε διάφορους πολιτικούς, θρησκευτικούς, εκπαιδευτικούς και κοινωνικούς φορείς, οι οποίοι θα συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της πρωτοβουλίας του. Εκτός από τις κρατικές και τοπικές αρχές απευθύνθηκε στην Ακαδημία Αθηνών, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε τοπικούς συλλόγους (Σιατιστινών και Ρουμελιωτών Θεσσαλονίκης και Μεσολογγιτών της Αθήνας), καθώς και σε ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών ανάμεσά στους οποίους ήταν και ο ζωγράφος και καθηγητής Ιω. Κασόλας, ο οποίος ενδεχομένως να αναλάμβανε και τη φιλοτέχνηση των μνημείων (Πηγή 1). Ο Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Ανώτατης Σχολής Βιομηχανικών Σπουδών της Θεσσαλονίκης, Ιω. Ξηροτύρης που διατηρούσε επαφές με τον Σύλλογο Σιατιστινών της Θεσσαλονίκης μετέφερε την πρόθεση για την ανέγερση του ανδριάντα του Ν. Κασομούλη στον αντιπρόεδρο των Σιατιστινών και προσέφερε συμβολικά το ποσό των 500 δρχ. (Πηγή 2). Θετικά στην πρόταση για την ανέγερση μνημείου του Νικ. Κασομούλη απάντησε η Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας και o λογοτέχνης Δημ. Φωτιάδης, ενώ η τοπική ένωση δήμων και κοινοτήτων Φλωρίνης απάντησε ότι στον προϋπολογισμό του 1967 θα συμπεριλάμβανε ένα ποσό για την ανέγερση ανδριάντα του Δημ. Κασομούλη και άλλου μνημείου για τους βορειοελλαδίτες αγωνιστές (Πηγή 3, 4, 5). Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στήριξε την ανέγερση της προτομής του Νικ. Κασομούλη με τη διάθεση του ποσού των 100.000 δρχ., όμως ως προς το γενικό αίτημα ανέγερσης Ηρώου των βορειοελλαδιτών αγωνιστών του Μεσολογγίου υποστήριξε την πρόταση με την εξεύρεση οικονομικής αρωγής από διάφορες οργανώσεις (Πηγή 6). Η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών απάντησε θετικά στην πρόταση του Δημάρχου και τόνισε ότι υπήρχε «ιστορικός δεσμός ανάμεσα στο Μεσολόγγι και τη Μακεδονία από την εποχή των κλεφτών και των αρματολών και ότι εκτός από τον Νικόλαο και Μήτρο Κασομούλη  έλαβαν μέρος και άλλοι πολλοί Μακεδόνες» (Πηγή 7).

Παρά τη θετική αποδοχή που συνάντησε η πρόταση του Δημάρχου ο ανδριάντας του Ν. Κασομούλη και το μνημείο για τους βορειοελλαδίτες αγωνιστές του Μεσολογγίου δεν υλοποιήθηκαν. Στον Κήπο των Ηρώων του Μεσολογγίου μέχρι σήμερα είναι τοποθετημένη η λιτή πέτρινη πλάκα για τον αγωνιστή Ν. Κασομούλη, η οποία είτε προϋπήρχε της παραπάνω πρότασης του Δημάρχου, είτε τοποθετήθηκε στη θέση του ανεκπλήρωτου ανδριάντα του Ν. Κασομούλη.

1. «Επιστολή Δημ. Μεσολογγίου προς Δήμο Σιατίστης», Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.
2. «Επιστολή Ιω. Ξηροτύρη προς Δήμαρχο Μεσολογγίου», 7/7/1966, Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.
3. «Επιστολή Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας», 1/8/1966, Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.
4. «Επιστολή Δημ. Φωτιάδη», 12/8/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας. Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.
5. «Επιστολή Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Φλωρίνης», 15/9/1966, Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.
6. «Επιστολή Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης», 8/10/1966, Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.
7. «Επιστολή Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών», 10/10/1966, Δημοτικά 1, Φ.261/1966, Αρχείο Δήμου Ι. Π. Μεσολογγίου, Γ.Α.Κ. Ν. Αιτωλοακαρνανίας.