Το μνημείο του Φινλανδού φιλέλληνα Γουστάβου Αδόλφου Σαςς, έργο του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου, ανεγέρθηκε το 1938 στον Κήπο των Ηρώων στο Μεσολόγγι, με δαπάνες του Ευγένιου Ευγενίδη.
Το μνημείο προς τιμήν του Φινλανδού φιλέλληνα Γουστάβου Αδόλφου Σαςς (Gustav Adolf Sass), φιλοτεχνήθηκε από το γλύπτη Μιχάλη Τόμπρο και τα αποκαλυπτήρια του τελέστηκαν στον Κήπο των Ηρώων στις 17 Απριλίου 1938. Η πρωτοβουλία ανήκε στον δήμαρχο Μεσολογγίου, Χ. Ευαγγελάτο και τη χορηγία ανέλαβε ο Ευγένιος Ευγενίδης (1882-1954), εφοπλιστής και γενικός πρόξενος της Φινλανδίας στον Πειραιά.
Το μνημείο θα αντικαθιστούσε την αναμνηστική πλάκα που είχε τοποθετηθεί για τον φιλέλληνα και της οποίας τα αποκαλυπτήρια τελέστηκαν στις 21 Απριλίου 1935, κατά τις εορτές για την 109η επέτειο της Εξόδου, επί δημαρχίας Χ. Ευαγγελάτου, με χορηγό τον πρόξενο της Σουηδίας στην Πάτρα, Α. Τζίνη (Πηγή 15). Η πλάκα αυτή δεν υπάρχει σήμερα στον Κήπο των Ηρώων.
Το μνημείο έχει μορφή επίπεδης στήλης και αποτελείται από έναν απλό και επιβλητικό μαύρο γρανίτη ο οποίος φέρει στην άνω εμπρός όψη ανάγλυφο το εθνόσημο της Φινλανδίας: ένα εστεμμένο λιοντάρι, που έχει ένα οπλισμένο με σπαθί χέρι στη θέση του δεξιού μπροστινού ποδιού, ενώ τα υπόλοιπα πόδια πατάνε σε σπάθη. Λίγο χαμηλότερα, επίπεδη εξοχή, επίσης από γρανίτη, φέρει ένθετο το ανάγλυφο οικόσημο της οικογένειας Σαςς και τα εγχάρακτα στοιχεία. Η γρανιτένια στήλη είναι τοποθετημένη σε βάση από άσπρο πεντελικό μάρμαρο. Κάτω από το μνημείο είναι τοποθετημένα τα οστά του φιλέλληνα. Ο γρανίτης βάρους 3 τόνων μεταφέρθηκε στο Μεσολόγγι από τη Φινλανδία με το πλοίο της εταιρείας «Εγγύς Ανατολής», συμφερόντων του Ε. Ευγενίδη. Η εγχάραξη του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου στη βάση του βάθρου δηλώνει ότι το μνημείο φιλοτεχνήθηκε στην Αθήνα.
| ΑΚΡΙΒΗΣ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ [ΠΕΡΙΟΧΗ]
Κήπος των Ηρώων. Μεσολόγγι  |
Η τελετή των αποκαλυπτηρίων διήρκεσε δύο ημέρες. Στη στολισμένη με εικόνες του βασιλιά Γεωργίου Β΄ πόλη, τοποθετήθηκαν δύο αψίδες, μία στο σιδηροδρομικό σταθμό και μία στην αποβάθρα, με τις επιγραφές: «Η Ιερά Πόλις του Μεσολογγίου χαιρετίζει τους φιλέλληνας και το Μεσολόγγι ευγνώμον προς την 4ην Αυγούστου χαιρετίζει τους εκπροσώπους της». Από τον μητροπολιτικό ναό στην πόλη μέχρι την είσοδο του Ηρώου κατά μήκος της κύριας οδού είχαν τοποθετηθεί ηλεκτρικά τόξα με δάφνες. Αναμμένα τόξα με εικόνες του βασιλιά και του Ι. Μεταξά στο κέντρο τους υπήρχαν και μέσα στον Κήπο, στην πλατεία μπροστά από το Ηρώο, ενώ συγχρόνως καίγονταν πυροτεχνήματα (Πηγές 1-14).
ΕΝΕΠΙΓΡΑΦΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ
|
|
(Στη μπροστινή πλευρά) GUSTAV ADOLF SASS / 1793-1826/ SYNTYI SUOMESSA, TUULOKSEN JUTTILAN KOMMILASSA / KAATUI HELLAAN VAPAUDEN PUOLESTA/ MISSOLONGISSA 7.4.1826
ΓΟΥΣΤΑΥΟΣ ΑΔΟΛΦΟΣ ΣΑΣΣ/ ΕΚ ΓΙΟΥΤΤΙΛΑ (ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ)/ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 1793/ ΕΠΕΣΕΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ/ ΕΝ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΩ ΤΗ. 7. ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1826
ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Στην τελετή παρέστησαν ο πρεσβευτής της Φινλανδίας στη Ρώμη και διαπιστευμένος στην Ελλάδα Τάουνο Γιαλλάντι, ο γενικός πρόξενος της Φινλανδίας στον Πειραιά Ε. Ευγενίδης, ο υπουργός των Εσωτερικών Ι. Δουρέντης, ο επίτιμος τελετάρχης Π. Σταθάτος εκ μέρους του βασιλιά, αντιπροσωπεία των ΑΧΕΠΑΝΣ, ο Ελληνοαμερικανικός Σύνδεσμος Αθηνών, ο κυβερνητικός επίτροπος της Ε.Ο.Ν. Αλ. Κανελλόπουλος και αντιπροσωπείες της Ε.Ο.Ν. όλων των κοινοτήτων της Αιτωλοακαρνανίας. Στην πρώτη μέρα των εκδηλώσεων κυριάρχησε ο πανηγυρικός λόγος του Κανελλόπουλου και η ανάγνωση του τηλεγραφήματος του Ευαγγελάτου προς τον Ι. Μεταξά: «Θεματοφύλαξ ιερού πρώτης εξόδου ευλαβώς καθυποβάλλει πρωτεργάτη εκλάμπρου δευτέρας σεβασμόν λατρείας συνεορτάζοντος ενταύθα ευμνήμονος Πανελληνίου». Την επόμενη μέρα η τελετή ξεκίνησε με τη δοξολογία στο ναό, την κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο του Κήπου, τα αποκαλυπτήρια του μνημείου, το επίσημο γεύμα από το Δήμο Μεσολογγίου, το μνημόσυνο στην οικία του Βύρωνα και τελείωσε με τη δεξίωση το βράδυ στη θαλαμηγό Μπριγκίτα – που μετέφερε τους επίσημους- με απονομή μεταλλίων της πόλης στους προσκεκλημένους.
Ο Τύπος της εποχής με εκτενή δημοσιεύματα κάλυψε την τελετή των αποκαλυπτηρίων εστιάζοντας στη συμμετοχή των αντιπροσωπειών της Ε.Ο.Ν. και στις δράσεις του Ευαγγελάτου που, σύμφωνα με τους αρθρογράφους, είχαν τα χαρακτηριστικά της «εθνικής προπαγάνδας», με την ανέγερση των μνημείων των φιλελλήνων. Ταυτόχρονα, πρόβαλλαν τα ευεργετικά αποτελέσματα των αποκαλυπτηρίων, με την τόνωση του τουρισμού της πόλης του Μεσολογγίου (Πηγές 1-14)
ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ / ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Ακρόπολις, αρ. φ. 3308, 16-4-1938, σ. 6
- Ακρόπολις, αρ. φ. 3309, 17-4-1938, σ. 8
- Ακρόπολις, αρ. φ. 3311, 19-4-1938, σ. 5, 7
- Έθνος, αρ. φ. 8438, 18-4-1938, σ. 5
- Έθνος, αρ. φ. 8440, 20-4-1938, σ. 3
- Ελληνικόν Μέλλον, αρ. φ. 2004, 16-4-1938, σ. 6
- Ελληνικόν Μέλλον, αρ. φ. 2005, 17-4-1938, σ. 8
- Ελληνικόν Μέλλον, αρ. φ. 2007, 19-4-1938, σ. 1, 5
- Εστία, αρ. φ. 7074, 18-4-1938, σ. 6
- Η Βραδυνή, αρ. φ. 5559, 18-4-1938, σ. 8
- Η Πρωία, αρ. φ. 13-165, 17-4-1938, σ. 3, 6
- Η Πρωία, αρ. φ. 13-167, 19-4-1938, σ. 6
- Νεολόγος Πατρών, αρ. φ. 99, 17-4-1938, σ. 4
- Νεολόγος Πατρών, αρ. φ. 100, 19-4-1938, σ. 1
- Νεολόγος Πατρών, αρ. φ. 109, 22-4-1935, σ. 3-4.
ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ