Φινλανδός στρατιωτικός, ο Γουσταύος Αδόλφος Σας (1793-1826) ήρθε να πολεμήσει στο πλευρό των επαναστατημένων Ελλήνων μαζί με άλλους Φιλέλληνες. Συνδέθηκε με τον Λόρδο Βύρωνα και σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια της δεύτερης πολιορκίας του Μεσολογγίου.
Ο Γουσταύος Αδόλφος Σας (Gustav Adolf Sass) ήταν Φινλανδός Φιλέλληνας. Γεννήθηκε στις 17 Ιουλίου 1793 στην Γιουττίλα της Φινλανδίας. Επειδή ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός, ακολούθησε κι εκείνος την ίδια πορεία. Σε ηλικία 19 ετών κατετάγη στον Σουηδικό στρατό∙ σε σύντομο διάστημα εξελίχθηκε και από δεκανέας έγινε ανθυπασπιστής. Ο William St Clair αναφέρει ότι υπήρχαν δύο Φιλέλληνες με το όνομα Sass, που και οι δύο ταξίδεψαν στην επαναστατημένη Ελλάδα από τη Μασσαλία το 1822: ο Adolph Sass με το πλοίο Félicité Renouvelée, και ο Karl Sass με το Duchesse d'Angoulême. Μάλιστα αποδίδει τον θάνατο του Adolph Sass, τον οποίο ονομάζει Σουηδό, σε διαπληκτισμό του με έναν Σουλιώτη στο Μεσολόγγι. Φαίνεται πράγματι ότι υπήρχαν δύο πρόσωπα με το ίδιο όνομα και γι’ αυτό υπάρχει σύγχυση στη βιβλιογραφία. Ο Φινλανδός Γουσταύος Αδόλφος Σας πάντως κατετάγη το 1823 στον στρατό της Πελοποννήσου με τον βαθμό του λοχαγού. Οι σουηδικές και φινλανδικές εφημερίδες δημοσίευαν τις εντυπώσεις του Σας από τα μέρη της Πελοποννήσου καθώς και τις προσωπικές του εκτιμήσεις για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ελληνικής Επανάστασης. Με την άφιξή του στο Μεσολόγγι ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με τον Λόρδο Βύρωνα. Κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου ο Σας είχε προσπαθήσει να φύγει, εκτελώντας πιθανόν χρέη συνδέσμου με τον Καραϊσκάκη ή κάποιον άλλον αρχηγό. Στην πρώτη του απόπειρα συνελήφθη από τους Τούρκους και κρατήθηκε αιχμάλωτος για μικρό διάστημα. Επέστρεψε στο Μεσολόγγι και στις 7 Απριλίου 1826 αποπειράθηκε για δεύτερη φορά να φύγει, όμως έγινε ξανά αντιληπτός από τις τουρκικές δυνάμεις, που τον εκτέλεσαν. Τα οστά του μεταφέρθηκαν στον Κήπο των Ηρώων του Μεσολογγίου, όπου, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, ανεγέρθηκε και το μνημείο προς τιμήν του (1938).
ΠΗΓΕΣ
«Ένας Φινλανδός Φιλέλλην», εφ. Έθνος, 18. 4. 1938.
William St Clair, That Greece might still be free. The Philhellenes in the War of Independence, Κέιμπριτζ, Open Βook Publishers, 2008, σ. 175, 179, 390 σημ. 3.