Από γνωστή φαναριώτικη οικογένεια, γεννήθηκε στην Τεργέστη περί το 1796 και πέθανε στην Πάρο το 1840. Διέθεσε μεγάλα χρηματικά ποσά για την Επανάσταση και της απονεμήθηκε ο βαθμός του αντιστράτηγου.
Η Μαντώ Μαυρογένους γεννήθηκε περίπου το 1796. Πατέρας της ήταν ο Νικόλαος Μαυρογένης, γόνος της ονομαστής φαναριώτικης οικογένειας των Μαυρογένηδων με καταγωγή από τις Κυκλάδες. Ο ίδιος ασχολείτο με το εμπόριο και είχε διατελέσει γενικός στρατιωτικός διοικητής στην αυλή του θείου του στη Μολδοβλαχία. Μητέρα της ήταν η Ζαχαράτη που καταγόταν από την οικογένεια του μεγαλέμπορου Αντωνίου Χατζή Μπατή. Στις παραμονές της έκρηξης της ελληνικής επανάστασης μέλη της οικογένειας Μαυρογένη, που κατείχαν υψηλές θέσεις, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Μολδοβλαχία. Η οικογένεια διέφυγε στη Σμύρνη, στη Βιέννη και κατέληξε στην Τεργέστη. Η Μαντώ, στην Τεργέστη, μορφώθηκε και έμαθε γαλλικά, τουρκικά και ιταλικά. Με την έναρξη της Επανάστασης, από την Τήνο, όπου διέμενε μετά τον θάνατο του πατέρα της (1818), έσπευσε στη Μύκονο και πρωτοστάτησε στην εξέγερση των κατοίκων του νησιού. Με την άφιξή της στη Μύκονο προχώρησε στην πώληση μέρους της περιουσίας της, προκειμένου να εξοπλίσει πλοία και να καταδιώξει πειρατές. Δύο φορές, τον Οκτώβριο του 1822 και τον Σεπτέμβριο του 1824 συνέβαλε καθοριστικά στην υπεράσπιση του νησιού. Στη συνέχεια επίσης με δικές της δαπάνες, φρόντισε για τη συγκρότηση και συντήρηση σώματος ενόπλων, για την προστασία της Μυκόνου από επιδρομές. Συμμετείχε στις συσκέψεις των προκρίτων της περιοχής για τον συντονισμό των επαναστατικών επιχειρήσεων. Διαθέτοντας σταδιακά την περιουσία της, το 1821 φρόντισε για την μίσθωση και εφοδιασμό δύο πλοίων και το 1822 ενός τρίτου. Τον Απρίλιο του 1821, με πλοία που είχε εξοπλίσει, ακολούθησε τον ναύαρχο Τομπάζη.
Από ξένους συγγραφείς έχουν δημοσιευτεί δύο επιστολές που φέρεται να έγραψε η Μαντώ προς τις Κυρίες του Παρισιού και τις Αγγλίδες αντίστοιχα ώστε να διεγείρει τη συμπάθειά τους προς τον ελληνικό Αγώνα, αν και η ιστορική έρευνα δεν έχει επιβεβαιώσει τη γνησιότητά τους. Μετά την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826), η Μαντώ ενίσχυσε όσους διασωθέντες μπορούσε στο Ναύπλιο όπου βρισκόταν. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας της είχε πλέον εξανεμιστεί για τους σκοπούς του αγώνα. Οι σχέσεις της με τον Δημήτριο Υψηλάντη ψυχράνθηκαν την εποχή αυτή. Με την έλευση του Ιωάννη Καποδίστρια η Μαντώ τιμήθηκε με το βαθμό της αντιστρατηγίας και της απονεμήθηκε μια μικρή σύνταξη. Σύμφωνα με την Ολυμπίτου, οι πληροφορίες για τη συμμετοχή της Μαυρογένους σε πολεμικές επιχειρήσεις δεν είναι αυθεντικές. Εξάλλου, στις πολυάριθμες έγγραφες αναφορές που συνέταξε ζητώντας ηθική και υλική δικαίωση, δεν εμφανίζεται πουθενά να διεκδικεί τον ρόλο της πολεμίστριας. Με την έλευση του Όθωνα, η οικονομική της κατάσταση επιδεινώθηκε. Από το Ναύπλιο όπου διέμενε μετέβη στη Μύκονο και μετά τον θάνατο της μητέρας της το 1838 εγκαταστάθηκε στην Πάρο, όπου προσβλήθηκε από τυφοειδή πυρετό και απεβίωσε τον Ιούλιο του 1840.
Βιβλιογραφία
- Αλιμπέρτη Σωτηρία, Μαντώ Μαυρογένους, Αθήνα 1931.
- Cook A. Bernard, Women and War: A Historical Encyclopedia from Antiquity to the Present, U.S.A. 2006, σ. 255.
- Μπίκος Πέτρος, Μπουμπουλίνα και Μαντώ Μαυρογένους, Αθήνα 1996.
- Ξηραδάκη Κούλα, Γυναίκες του '21 : Προσφορές, ηρωισμοί και θυσίες. Συμβολή στην έρευνα, Αθήνα 1995.
- Ολυμπίτου Ευδοκία, Γυναίκες του Αγώνα, Αθήνα, Σειρά Οι Ιδρυτές της Νεότερης Ελλάδας, Τα Νέα, 2010.
- Πρασσά Αννίτα, Οι αγωνίστριες του '21, Αθήνα 2010.