Ο έφιππος ανδριάντας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη βρίσκεται στο κέντρο της Πλατείας Άρεως, στην Τρίπολη και είναι έργο του γλύπτη Φάνη Σακελλαρίου.
Για την κατασκευή του ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη (1966) ο γλύπτης Φάνης Σακελλαρίου επισκέφτηκε τα χαλκοχυτήρια Miceloucci της Φλωρεντίας, μελετώντας βήμα προς βήμα τις τεχνικές και τη διαδικασία χύτευσης. Ο ανδριάντας παρουσιάζει τον Γέρο του Μοριά τη στιγμή που τραβά με το αριστερό του χέρι τα χαλινάρια και υποχρεώνει το άλογό του να σταθεί στα πίσω πόδια του, ενώ αυτός ανασηκώνεται με δυναμικότητα και ένταση κραδαίνοντας το σπαθί του σαν να εποπτεύει το πεδίο πριν εφορμήσει στη μάχη. Το μνημείο παραδόθηκε από την Ερανική Επιτροπή που είχε αναλάβει το έργο συγκέντρωσης εισφορών προς το κοινό της Τρίπολης τον Αύγουστο του 1971, ενώ τα αποκαλυπτήρια πραγματοποιήθηκαν στις 26 Σεπτεμβρίου 1971 στο πλαίσιο των εορτών της Άλωσης της Τριπολιτσάς, καθώς και στο γενικότερο επετειακό πλαίσιο εορτασμού των 150 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση. Στις εκδηλώσεις των αποκαλυπτηρίων παρευρέθηκαν μέλη της κυβέρνησης του δικτατορικού καθεστώτος της 21ης Απριλίου (Πηγή 24).
Η Ερανική Επιτροπή του μνημείου είχε συγκροτηθεί με το Βασιλικό Διάταγμα της 3ης Αυγούστου 1952 (Πηγή 1), με τριετή αρχικά διάρκεια που ανανεώθηκε διαδοχικά με νέα διατάγματα,(Πηγές 2-6), αποτελούμενη από τις δημοτικές αρχές της ευρύτερης περιοχής, εκπροσώπους τοπικών ενώσεων και συνδέσμων και καθηγητές δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Στη σχετική βιβλιογραφία υπάρχουν αναφορές ότι η ιδέα ανέγερσης του μνημείου υπήρχε ήδη από το 1911 (Πηγή 23).
|
ΑΚΡΙΒΗΣ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ [ΠΕΡΙΟΧΗ] Στο κέντρο της Πλατείας Άρεως, στην Τρίπολη |
Στοιχείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος αποτελεί η αποτύπωση του μετεμφυλιακού πολιτικού κλίματος κατά τη διάρκεια της συλλογής των εράνων (Πηγή 11). Ας σημειωθεί δε ότι ένας από τα μέλη της ερανικής επιτροπής ήταν ο εκδότης της αντικομμουνιστικής εφημερίδας Αλήθεια της Τρίπολης, Φάνης Τζαβέλλας. Ο ανδριάντας του Κολοκοτρώνη αποτελεί ένα από τα μνημεία στα οποία έχουν εντοιχιστεί τα οστά του αναπαριστώμενου προσώπου. Ειδικότερα, τα οστά του Κολοκοτρώνη μεταφέρθηκαν σε ειδική κρύπτη στο βάθρο του μνημείου στις 25 Σεπτεμβρίου 1993, αφού προηγουμένως είχαν αφαιρεθεί από το παρακείμενο μνημείο της Στήλης Αρχιερέων και Προκρίτων, στο οποίο βρίσκονταν από τις 12 Οκτωβρίου 1930.
Τον Ιούνιο του 2016, ο Δήμος Τρίπολης προκήρυξε πανελλήνιο ανοιχτό φοιτητικό διαγωνισμό με αντικείμενο τον επανασχεδιασμό της βάσης του αγάλματος και της κρύπτης των οστών του Κολοκοτρώνη και σκοπό την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση του μνημείου αλλά και την αξιοποίησή του από την σύγχρονη αρχιτεκτονική μελέτη και έρευνα (Πηγή 25).
ΕΝΕΠΙΓΡΑΦΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ
ΜΠΡΟΣΤΙΝΗ ΟΨΗ: «Σε άτι γοργό καβαλάρης, σαν σίφουνας φεύγεις μπροστά, στα χέρια τη δόξα να πάρεις, τα πάντα το Γένος σε σένα χρωστά Χρ. Δ. Στρατηγόπουλος»
ΠΙΣΩ ΟΨΗ : «ΕΔΩ ΦΥΛΑΣΣΟΝΤΑΙ ΤΑ ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΘΗΚΑΝ ΤΗΝ 25ΗΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1993 ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ. Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ Α ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΑΡΧΙΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΚΡΙΤΩΝ ΕΓΙΝΕ ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΑΡΚΑΔΩΝ ΤΗΝ 12ΗΝ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1930 ΕΠΙ ΔΗΜΑΡΧΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΕΤΡΙΝΟΥ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΝΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΘΟΥΝ ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟ ΒΑΘΡΟ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΑΝΤΑ ΠΟΥ ΕΠΡΟΚΕΙΤΟ ΝΑ ΑΝΕΓΕΡΘΗ»
ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
Πληροφοριακά στοιχεία αρχειακών φωτογραφιών μνημείου
ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΑΡΧΕΙΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ / ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- ΦΕΚ αρ. 254/ 11/9/1952 «Περί συστάσεως Ερανικής Επιτροπής δια την ανέγερσιν εν Τριπόλει ανδριάντος του εθνικού ήρωος Θ. Κολοκοτρώνη».
- ΦΕΚ αρ.31 23/1/1956 «Περί συστάσεως Ερανικής Επιτροπής και παρατάσεως θητείας ετέρας».
- ΦΕΚ αρ.115 8/8/1958 «Περί επεκτάσεως διενεργείας εράνου ανασυγκροτήσεως και παρατάσεως της θητείας της Ερανικής Επιτροπής δια την ανέγερσιν ανδριάντις εν Τριπόλει του Θεοδ. Κολοκοτρώνη και ανασυγκροτήσεως άλλης».
- ΦΕΚ αρ.120 26/7/1961 «Περί ανασυγκροτήσεως και παρατάσεως της θητείας της Ερανικής Επιτροπής ανεγέρσεως εν Τριπόλει ανδριάντος του Θ. Κολοκοτρώνη, παρατάσεως της θητείας της Ερανικής Επιτροπής ανεγέρσεως Νοσοκομείου κλπ εις Κύθηρα και ανασυστάσεως κλπ της Ερανικής Επιτροπής ανεγέρσεως Ηρώου εν Μελιγαλά Μεσσηνίας».
- ΦΕΚ αρ.233 26/12/1963 «Περί ανασυγκροτήσεως και παρατάσεως της θητείας της Ερανικής Επιτροπής ανεγέρσεως εν Τριπόλει ανδριάντος του Θ. Κολοκοτρώνη».
- ΦΕΚ αρ. 58 4/4/1969 ««Περί ανασυγκροτήσεως και παρατάσεως θητείας Ερανικής Επιτροπής Ανεγέρσεως του Ανδριάντος του Θ. Κολοκοτρώνη εις Τρίπολιν».
- Απόφαση αρ. 230 12/10/1971 «Περί εγκρίσεως δαπανών εορτασμού επετείου Αλώσεως Τριπόλεως κ’ αποκαλυπτηρίων του Ανδριάντος Θ. Κολοκοτρώνη», Πρακτικά Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Τρίπολης έτους 1971 σ. 183-184.
- «Ο Ανδριάς του Κολοκοτρώνη», εφ. Αναγέννησις (Μεγαλόπολη), 6/7/1952, σ.1.
- «Θα γίνη Παναρκαδικός έρανος δια τον ανδριάντα του Κολοκοτρώνη», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 5/10/1952, σ.2.
- «Η μεγάλη εθνική οφειλή. Δια να στηθή εις Τρίπολιν ο ανδριάς του Κολοκοτρώνη. Μια έκκλησις προς τους Αρκάδας», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 19/10/1952, σ.2.
- «Ο Κολοκοτρώνης ήτο.. εαμίτης. Η γνώμη ενός κομμουνιστού», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 9/11/1952, σ.2.
- «Δια τον ανδριάντα του Κολοκοτρώνη. Μια εγκύκλιος του Σ.ου Μητροπολίτου Μαντινείας», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 7/12/1952, σ.2.
- «Το μνημείον Κολοκοτρώνη», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 30/5/1971, σ.1.
- «Μέχρι κρηπίδος», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 29/8/1971, σ.1.
- «Μύσται της επιστήμης και τέχνης κρίνουν τον ανδριάντα του Θ. Κολοκοτρώνη», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη),12/9/1971, σ. 1.
- «Εκείνοι που έχουν έγκυρον γνώμην κρίνουν τον ανδριάντα του Κολοκοτρώνη», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη),19/9/1971, σ. 1.
- «Αποκαλυπτήρια ανδριάντος Κολοκοτρώνη», εφ. Μακεδονία, 25/9/1971, σ.7
- «Παραδίδεται εις τον Δήμον Τριπόλεως» σ.1 και «Δύο ανδριάντες δύο περιπέτειαι» σ.2, εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 26/9/1971.
- «Εορταστικαί εκδηλώσεις εις την Κέρκυραν επί τη 150ετηρίδι», εφ. Μακεδονία, 26/9/1971, σ.19.
- «Μεγαλειώδεις εορτασμοί της Αλώσεως και αποκαλυπτήρια του ανδριάντος Κολοκοτρώνη», εφ. Αλήθεια (Τρίπολη), 3/10/1971,σ.1.
- Δημητρόπουλος Δημήτρης, Ο «γέρος του Μοριά»: κτίζοντας μια πατρική φιγούρα του έθνους, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών/Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 2012.
- Λυδάκης Στέλιος, «Οι Έλληνες Γλύπτες – Η νεοελληνική γλυπτική: ιστορία – τυπολογία – λεξικό γλυπτών», στο «Έφιπποι ανδριάντες», Εκδοτικός οίκος «ΜΕΛΙΣΣΑ» τόμ. 5ος, Αθήνα 1981.
- Τότσικας Αλέξης, «Έφιπποι ανδριάντες του Κολοκοτρώνη», δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα της Αργολικής Αρχειακής Βιβλιοθήκης Ιστορίας & Πολιτισμού https://argolikivivliothiki.gr/2013/11/04/the-statue-of-kolokotronis/ (ανάκτηση 12/1/2019)
- Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο, αποκαλυπτήρια μνημείου Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη 1971: http://www.avarchive.gr/portal/digitalview.jsp?get_ac_id=3364&thid=11289
- Δήμος Τρίπολης, «Πανελλήνιος Φοιτητικός Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός ιδεών για το άγαλμα του Θ.Κολοκοτρώνη», 01/09/2017, https://www.tripolis.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=2389:πανελλήνιος-φοιτητικός-αρχιτεκτονικός-διαγωνισμός-ιδεών&Itemid=647%20%20 (ημερομηνία επίσκεψης 02/09/2019)
ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

