Προτομή Γεώργιου Καραϊσκάκη

Η προτομή του Γεώργιου Καραϊσκάκη, έργο του Φωκίωνα Ρωκ, είναι μία από τις πρώτες δεκαέξι προτομές που συναποτελούν τη «Λεωφόρο των Ηρώων» στο Πεδίον του Άρεως, ανεγέρθηκαν με δαπάνη της Ελληνικής Κυβέρνησης και τα έσοδα πανελλήνιου εράνου, και εγκαινιάστηκαν το 1937.

Ακολουθώντας τον γενικό κανόνα που διέπει το μνημειακό σύνολο στη Λεωφόρο των Ηρώων, η προτομή είναι λαξευμένη σε λευκό πεντελικό μάρμαρο και εδράζεται σε μαρμάρινη βάση ύψους περίπου 2 μέτρων. Το έργο είναι ενυπόγραφο. Δημιουργός του είναι ο Φωκίων Ρωκ, ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Σωματείου Ελλήνων Γλυπτών (Πηγή 1). Στην απόδοση της μορφής, ο δημιουργός αντιγράφει προσωπογραφικές λεπτομέρειες του Καραϊσκάκη από λιθογραφία του βαυαρού ζωγράφου Karl Krazeisen, που φέρει πρωτότυπη υπογραφή του τιμώμενου (Πηγή 2).

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης αναπαρίσταται με το χαρακτηριστικό πλατύ και παχύ μουστάκι, δείγμα της θαρραλέας φύσης του. Στο κεφάλι φοράει υψηλό φέσι με μικρή φούντα στην κορυφή του (Πηγή 3), που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του μετώπου, ενώ τα  μακριά –έως τους ώμους- μαλλιά, προβάλλουν στερεωμένα πίσω από τα αυτιά και ριγμένα προς την πλάτη. Η λεπτή μύτη, τα τοξοειδή φρύδια και τα προεξέχοντα μήλα στις παρειές ολοκληρώνουν τη ρεαλιστική απόδοση της μορφής. Ο κορμός αποδίδεται αφαιρετικά. Είναι ντυμένος εσωτερικά με πουκάμισο ανοικτό στο στέρνο και καλύπτεται από πανωφόρι, ίσως φέρμελη (Πηγή 3).

ΑΚΡΙΒΗΣ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ [ΠΕΡΙΟΧΗ] Αθήνα, Πεδίον του Άρεως (δυτική είσοδος): έβδομη στη σειρά προτομή, στην αριστερή πλευρά της «Λεωφόρου των Ηρώων», με κατεύθυνση από το ηρώο του Νότη Μπότσαρη προς την κεντρική πλατεία.

Ο καλλιτέχνης επιτυγχάνει σύμπτωση μορφής και περιεχομένου, μέσα από τη δυνατή έκφραση του τιμώμενου (Πηγή 4). Στο έργο συνδυάζονται στοιχεία ρεαλισμού με μία έμφαση στη λιτότητα και την επιβολή των όγκων. Σε μία προσπάθεια αποφυγής της μετωπικότητας και της ακινησίας που τη χαρακτηρίζει, το κεφάλι του ήρωα είναι ελαφρώς στραμμένο αριστερά. Το στήθος αποδίδεται αφαιρετικά και λιτά, «σαν συγκεντρωμένος όγκος που διακρίνεται για τον τεκτονικό του χαρακτήρα». Με αυτούς τους εκφραστικούς τρόπους επιχειρείται να αποτυπωθεί η ασφάλεια, η βεβαιότητα, η ευστροφία και η δυνατότητα προσαρμογής του Καραϊσκάκη (Πηγή 5).
Η σημερινή κατάσταση του γλυπτού είναι καλή, με φθορές που προέρχονται κυρίως από την ατμοσφαιρική ρύπανση.

ΕΝΕΠΙΓΡΑΦΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Πρόσοψη βάσης: ΓΕΩΡΓΙΟΣ / ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗΣ / 1780 - 1827
Αριστερή πλευρά προτομής: ΦΩΚΙΩΝ ΡΩΚ