Προτομή Θεόδωρου Κολοκοτρώνη

Η προτομή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, έργο του Ιωάννη Βούλγαρη, είναι μία από τις πρώτες δεκαέξι προτομές που συναποτελούν τη «Λεωφόρο των Ηρώων» στο Πεδίον του Άρεως, ανεγέρθηκαν με δαπάνη της Ελληνικής Κυβέρνησης και τα έσοδα πανελλήνιου εράνου, και εγκαινιάστηκαν το 1937.

Ακολουθώντας τον γενικό κανόνα που διέπει το μνημειακό σύνολο στη Λεωφόρο των Ηρώων, η προτομή είναι λαξευμένη σε λευκό πεντελικό μάρμαρο και εδράζεται σε μαρμάρινη βάση ύψους περίπου 2 μέτρων. Το έργο φέρει την υπογραφή του δημιουργού του, Ιωάννη Βούλγαρη, ιδρυτικού μέλους του Σωματείου Ελλήνων Γλυπτών (Πηγή 1). Στην απόδοση της μορφής, ο δημιουργός αντιγράφει προσωπογραφικές και ενδυματολογικές λεπτομέρειες του ήρωα από λιθογραφία του βαυαρού ζωγράφου Karl Krazeisen, που φέρει πρωτότυπη υπογραφή του τιμώμενου (Πηγή 2).

Ο Κολοκοτρώνης αποδίδεται σε ώριμη ηλικία, με μακριά μαλλιά, ριγμένα από τη δεξιά πλευρά πάνω στον ώμο, πλατύ παχύ μουστάκι και τα χαρακτηριστικά πυκνά φρύδια. Στο κεφάλι φοράει μαντήλι με πτυχώσεις, που ίσως παραπέμπει σε κασπαστή (Πηγή 3), δεμένο ολόγυρα σαν στεφάνι, που αφήνει ακάλυπτο το πάνω μέρος της κεφαλής, ενώ σκεπάζει το μεγαλύτερο μέρος του μετώπου. Ο κορμός αποδίδεται αφαιρετικά και εντελώς λιτά. Εσωτερικά φορά πουκάμισο με κουμπιά, ανοικτό κάτω από τη βάση του λαιμού, που καλύπτεται από γελέκι, στη δεξιά πλευρά του οποίου είναι τοποθετημένο διαγωνίως -και κάπως μετέωρο- κοντό μαχαίρι. Η επιλογή του καλλιτέχνη να αποδώσει τον ήρωα χωρίς τη συνήθη περικεφαλαία και χωρίς οπλισμό πιθανόν να προσβλέπει σε μια πιο οικεία και γήινη απεικόνισή του, δίνοντας έτσι έμφαση στην αυστηρότητα του βλέμματος, σε μια απόπειρα απομάκρυνσης από τους καθιερωμένους ακαδημαϊκούς τύπους.

ΑΚΡΙΒΗΣ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ [ΠΕΡΙΟΧΗ] Αθήνα, Πεδίον του Άρεως (δυτική είσοδος): πέμπτη στη σειρά προτομή, στη δεξιά πλευρά της «Λεωφόρου των Ηρώων», με κατεύθυνση από το ηρώο του Νότη Μπότσαρη προς την κεντρική πλατεία.

Η απαλή, κυματιστή και ιμπρεσιονιστική επεξεργασία των επιφανειών, αναδεικνύει ροντενικές επιρροές (Πηγή 4). Παρ’ όλα αυτά, το τελικό αποτέλεσμα δεν απομακρύνεται από τον κλασικισμό και τον ακαδημαϊκό ρεαλισμό (Πηγή 5) .

Σήμερα το γλυπτό εμφανίζεται με φθορές από την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις ανθρώπινες παρεμβάσεις.

ΕΝΕΠΙΓΡΑΦΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Πρόσοψη βάσης: ΘΕΟΔΩΡΟΣ / ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ / 1770 – 1843

Δεξιά πλευρά προτομής: Ι. ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ / ΤΗΝΙΟΣ ΕΠΟΙΕΙ / 1936